Władysław Broniewski "Bagnet na broń"


Kiedy przyjdą podpalić dom,
ten, w którym mieszkasz - Polskę,
kiedy rzucą przed siebie grom
kiedy runą żelaznym wojskiem
i pod drzwiami staną, i nocą
kolbami w drzwi załomocą -
ty, ze snu podnosząc skroń,
stań u drzwi.
Bagnet na broń!
Trzeba krwi!

Są w ojczyźnie rachunki krzywd,
obca dłoń ich też nie przekreśli,
ale krwi nie odmówi nikt:
wysączymy ją z piersi i z pieśni.
Cóż, że nieraz smakował gorzko
na tej ziemi więzienny chleb?
Za tę dłoń podniesioną nad Polską-
kula w łeb!

Ogniomistrzu i serc, i słów,
poeto, nie w pieśni troska.
Dzisiaj wiersz-to strzelecki rów,
okrzyk i rozkaz:
Bagnet na broń!

Bagnet na broń!
A gdyby umierać przyszło,
przypomnimy, co rzekł Cambronne,
i powiemy to samo nad Wisłą.




Wiersz "Bagnet na broń" robi wrażenie za każdym razem, gdy się z nim stykamy. Niezwykle ostra wymowa, powtarzające się hasło przewodnie, które sprawia, że człowiek aż chciałby chwycić za broń i ruszyć do boju. Broniewski miał niewątpliwie talent do pisania o wojnie. "Bagnet na broń" to utwór, który powstał jeszcze przed wybuchem II wojny światowej. Jest to zatem swoisty apel, który miał zagrzać do boju wszystkich Polaków. Wpisuje się zatem w klasyczny schemat tzw. poezji tyrtejskiej (forma poezji nacechowanej patriotycznie, zagrzewającej do walki - nazwa wywodzi się od antycznego spartańskiego poety Tyrtajosa). Broniewski, podobnie jak wielu Polaków, w 1939 roku zdawał sobie sprawę z coraz trudniejszej sytuacji politycznej, która może doprowadzić do wybuchu wojny. Jego wiersz prezentuje zupełnie inną wizję wojny niż ta, którą znamy z historii. Wyobrażenie konfliktu, a jego przebieg to często dwie różne sprawy. Trzeba jednak podkreślić, iż Broniewski nie rzucał słów na wiatr. Podczas kampanii wrześniowej starał się o przydział do wojska. Zgłosił się jako ochotnik, przebył stosunkowo krótki szlak bojowy, a jego jednostka ostatecznie nie wzięła udziału w działaniach przeciw Niemcom. We Lwowie zastała go agresja Armii Czerwonej na Polskę, co mocno wpłynęło na jego późniejszą twórczość. W styczniu 1940 roku Broniewski został przez Sowietów aresztowany - okupant prowadził szeroko zakrojone działania przeciwko polskiej inteligencji. W więzieniu nie ugiął się i nie przystał na propozycje współpracy, mimo iż przed wojną był blisko Komunistycznej Partii RP. Został zwolniony na mocy układu Sikorski-Majski 7 sierpnia 1941 roku, a następnie wszedł w skład formowanej na terytorium ZSRR Armii Andersa, z którą ewakuował się do Iranu latem 1942 roku. Następnie kontynuował szlak z 2. Korpusem Polskim. Do kraju powrócił po wojnie. Tworzył teksty refleksyjne, ale i propagandowe. Jego powojenna postawa jest różnie oceniana przez historyków, do pewnego stopnia bowiem angażował się w budowę Polski Ludowej. Zmarł w Warszawie w 1962 roku.





Do poczytania


Patronaty


Recenzje