Julian Tuwim "Do prostego człowieka"


Gdy znów do murów klajstrem świeżym
Przylepiać zaczną obwieszczenia,
Gdy "do ludności", "do żołnierzy"
Na alarm czarny druk uderzy
I byle drab, i byle szczeniak
W odwieczne kłamstwo ich uwierzy,
Że trzeba iść i z armat walić,
Mordować, grabić, truć i palić;
Gdy zaczną na tysięczną modłę
Ojczyznę szarpać deklinacją
I łudzić kolorowym godłem,
I judzić "historyczną racją",
O piędzi, chwale i rubieży,
O ojcach, dziadach i sztandarach,
O bohaterach i ofiarach;
Gdy wyjdzie biskup, pastor, rabin
Pobłogosławić twój karabin,
Bo mu sam Pan Bóg szepnął z nieba,
Że za ojczyznę - bić się trzeba;
Kiedy rozścierwi się, rozchami
Wrzask liter pierwszych stron dzienników,
A stado dzikich bab - kwiatami
Obrzucać zacznie "żołnierzyków".
- O, przyjacielu nieuczony,
Mój bliźni z tej czy innej ziemi!
Wiedz, że na trwogę biją w dzwony
Króle z panami brzuchatemi;
Wiedz, że to bujda, granda zwykła,
Gdy ci wołają: "Broń na ramię!",
Że im gdzieś nafta z ziemi sikła
I obrodziła dolarami;
Że coś im w bankach nie sztymuje,
Że gdzieś zwęszyli kasy pełne
Lub upatrzyły tłuste szuje
Cło jakieś grubsze na bawełnę.
Rżnij karabinem w bruk ulicy!
Twoja jest krew, a ich jest nafta!
I od stolicy do stolicy
Zawołaj broniąc swej krwawicy:
"Bujać - to my, panowie szlachta!"




Utwór ten jest chyba jednym z najważniejszych polskich manifestów antywojennych. Wyszedł spod ręki przedstawiciela poezji dwudziestolecia międzywojennego, członka grupy Skamander, którego twórczość wielokrotnie była silnie zaangażowana politycznie. "Do prostego człowieka" po raz pierwszy opublikowano w 1929 roku. Wiersz wzbudził liczne kontrowersje, przede wszystkim w środowiskach rządzących, gdzie odbierano go nie tylko jako zamach na suwerenną władzę, ale jawną zachętę do opuszczania szeregów i sprzeciwiania się prowadzeniu jakiejkolwiek wojny. Utwór możemy jednak odczytywać także w inny sposób - podmiot liryczny sugeruje, iż wojna to zło i w związku z tym jej prowadzeniu powinni sprzeciwiać się wszyscy ludzie, niezależnie od pochodzenia i wyznania. Krytyka wojen zaborczych, obliczonych na pozyskanie źródeł finansowych, surowców jest oczywistym gestem w stronę napiętnowania agresywnych posunięć politycznych i militarnych. W okresie II wojny światowej rzeczywistość została silnie naznaczona agresją hitlerowskiej III Rzeszy, która spełniała niemal wszystkie kryteria, jakie nadał zaborcy Tuwim w swoim wierszu. Współcześnie utwór nadal cieszy się sporą popularnością. Do popkultury wszedł za sprawą zespołu Akurat założonego w 1994 roku. W 2003 roku ukazała się świetna piosenka w oryginalnej aranżacji nagrana w realiach wojny w Iraku. Myślę, że warto posłuchać tej na wskroś nowoczesnej artystyczno-wokalnej interpretacji sztandarowego utworu Tuwima, który w wykonaniu zespołu Akurat nabiera dodatkowej mocy i siły wyrazu.



Polecamy


Patronat


Recenzje