"Katyń"
- recenzja książki




Rok wydania - 2019

Autor - Thomas Urban

Wydawnictwo - Bellona

Liczba stron - 710

Tematyka - Książka poœwięcona zbrodni katyńskiej oraz walce propagandowej wielkich mocarstw, do której doprowadziło odkrycie masowych grobów polskich oficerów zamordowanych przez Sowietów.

W polskiej historiografii o Katyniu napisano już naprawdę wiele. Można oczywiœcie zadawać sobie pytanie, czy kolejna książka, choć tym razem autorstwa niemieckiego dziennikarza i korespondenta czołowego niemieckiego dziennika "Sueddeutsche Zeitung", może wnieœć coœ nowego do tematu. Po lekturze jestem w stanie stwierdzić, iż znacząco nie pogłębiła mojej wiedzy, ale skutecznie usystematyzowała dotychczasową. Thomas Urban pisze bowiem w sposób interesujący, dobrze skomponowany, a przede wszystkim z godnoœcią i szacunkiem dla pomordowanych polskich oficerów. Widać, że mocno przyłożył się do pracy archiwalnej. Swoją narrację podpiera dziesiątkami cytatów, wyciągami z dokumentów, odniesieniami do wypowiedzi bezpoœrednio zaangażowanych w zbrodnię dygnitarzy sowieckich. Banałem jest zapewne stwierdzenie, że dziennikarskie szlify ułatwiają mu pisanie i dotarcie do czytelników. "Katyń. Zbrodnia i walka propagandowa wielkich mocarstw"jest bardzo dobrą lekturą, stojącą na wysokim poziomie merytorycznym i narracyjnym. Nawet jeœli nie stanowi przełomu w badaniach nad zbrodnią katyńską, ma szereg atutów, których potencjalny czytelnik nie powinien bagatelizować.

Oczywiœcie, marzyłoby mi się, gdyby publikacja spotkała się z zainteresowaniem czytelników poza granicami Polski. Cóż, na to bym, prawdę mówiąc, nie liczył, ale i tak mam nadzieję, że historia zbrodni katyńskiej odbije się echem chociażby w Niemczech, wspierając tym samym konsekwentną, prowadzoną od wielu lat polską narrację historyczną. Cieszy, że tego typu projekty są efektem działań Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej (książka dostała grant na wydanie), a zabiera się za nie uznany na rynku dziennikarz reprezentujący wpływową redakcję.

Co właœciwie jest przedmiotem jego rozprawy? Thomas Urban spogląda na historię zbrodni katyńskiej w sposób możliwie kompleksowy. Wychodzi od genezy uwięzienia polskich oficerów oraz życia w obozach jenieckich. Kreœli przy tym rys funkcjonowania totalitarnego państwa sowieckiego, dla którego wymordowanie kilkunastu tysięcy Polaków było czymœ naturalnym, ot, dodatkiem do ludobójstwa na skalę milionową. Największą częœć książki wypełnia to, co było konsekwencją zbrodni katyńskiej - w perspektywie militarnej, społecznej i oczywiœcie politycznej. To właœnie polityka stanowi główną oœ, wokół której budowana jest narracja. Urban stara się pokazać efekt wyparcia zbrodni katyńskiej i konsekwentnego zaprzeczania, które wynikało ze źle pojętego pragmatyzmu sojuszników Polski. Całoœć spina klamrą powrót do stosunków polsko-rosyjskich i odniesienia do wątków współczesnych. Szkoda, że Urban nie wiedział, że kilka miesięcy po premierze jego książki historia znowu stanie się podstawowym problemem w relacjach Moskwy z Warszawą...

Nie ulega wątpliwoœci, że publikacja niemieckiego dziennikarza jest cennym wkładem w dokumentowanie trudnej i często relatywizowanej historii II wojny œwiatowej. Zbrodnia katyńska zawsze będzie dla Polaków tematem szczególnym, raną, która zabliźniła się jedynie teoretycznie, zwłaszcza dopóki trwają próby nieuzasadnionego rozgrzeszania totalitarnego reżimu stalinowskiego. Doceniam zatem wysiłek i styl, w jakim Urban udokumentował polską traumę, nie koncentrując się jednak na zbiorowej œwiadomoœci, lecz merytorycznych podstawach poczucia krzywdy, co w przypadku koniecznoœci podjęcia fachowego dyskursu, pozbawionego emocji, ma jeszcze większą wartoœć.

Recenzja "Katynia"
powstała we współpracy z Bestsellery TaniaKsiazka.pl.

Ocena:


Nowy artykuł


Patronat


Recenzje