Polskie przygotowania do wojny

Polska w czasie II wojny światowej


Agresja hitlerowskich Niemiec na Czechosłowację w marcu 1939 roku była jednym z ostatnich ostrzeżeń dla Polski. Od drugiej połowy 1938 roku III Rzesza zgłaszała również roszczenia natury politycznej i terytorialnej względem II Rzeczpospolitej. Wśród nich pojawiały się koncepcje budowy eksterytorialnej autostrady przebiegającej przez ziemie polskie do Prus Wschodnich, a także włączenia Wolnego Miasta Gdańsk do terytorium III Rzeszy. Jeszcze w styczniu 1939 roku polski minister spraw zagranicznych Józef Beck spotykał się z niemieckim dyktatorem Adolfem Hitlerem, by unormować stosunki łączące oba kraje. Mimo prób porozumienia na drodze pokojowej, górę wzięła zaborcza, imperialna polityka nazistowskich Niemiec. 1 września 1939 roku Niemcy zaatakowały Polskę, dając początek II wojnie światowej.

Plan

Przygotowania Polski do wojny rozpoczęły się głównie w 1939 roku, gdy wybuch konfliktu wydawał się już nieunikniony. Jedną z gwarancji bezpieczeństwa miał stanowić system sojuszy polityczno-wojskowych łączących Polskę z Francją i Wielką Brytanią. Przygotowania miały też charakter konwencjonalny i dotyczyły armii. Opracowany został plan ,,Zachód", który regulował sposób obrony i prowadzenia działań w ewentualnej wojnie z Niemcami. Plan został przygotowany zbyt późno, by Wojsko Polskie mogło skutecznie wcielić go w życie. Prace rozpoczęły się dopiero w marcu 1939 roku i okazały się nieefektywne, zwłaszcza w obliczu błędnych założeń polityczno-wojskowych związanych z przewidywanym zaangażowaniem zachodnich sojuszników. Jednym z elementów współpracy miało być odesłanie polskich niszczycieli ,,Błyskawica", ,,Burza" i ,,Grom" do Wielkiej Brytanii, aby tam mogły współdziałać z brytyjską Royal Navy. Plan zrealizowano w przededniu wojny. 30 sierpnia 1939 roku okręty wypłynęły z polskich portów i skierowały się na zachód. Do Wielkiej Brytanii dopłynęły dwa dni później. Informacja o odesłaniu najsilniejszych jednostek z polskich portów była silnym ciosem w morale polskiego społeczeństwa. Polacy słusznie uważali, że rezygnacja z wykorzystania niszczycieli jest przejawem kapitulanctwa. Mimo tego nastroje w polskiej armii w sierpniu 1939 roku były pozytywne, a polskie społeczeństwo było silnie zmotywowane do obrony ojczyzny przed ewentualną agresją.

Reorganizacja

Zabrakło również czasu na reorganizację polskiej armii w kierunku wojsk pancernych i zmotoryzowanych. Do września 1939 roku jako samodzielna jednostka powstała jedynie 10. Brygada Kawalerii (zmotoryzowana), której dowódcą został płk Stanisław Maczek. Sformowana latem 1939 roku Warszawska Brygada Pancerno-Motorowa nie osiągnęła pełnej gotowości bojowej, ale wzięła udział w walkach w czasie kampanii wrześniowej. W poszczególnych związkach taktycznych (głównie armiach odpowiadających za obronę poszczególnych regionów i województw) funkcjonowały najczęściej dywizjony i bataliony pancerne wyposażone w czołgi i pojazdy zmotoryzowane. Ważnym elementem rozbudowy i modernizacji armii było wsparcie finansowe polskiego przemysłu i społeczeństwa. W 1936 roku dekretem prezydenta RP utworzono Fundusz Obrony Narodowej, który do momentu wybuchu wojny zgromadził łącznie do 1 mld złotych przeznaczonych na cele wojskowe. Polskie społeczeństwo mogło przekazać nawet do 40 mln złotych w gotówce i złocie, finansując tym samym część niezbędnych inwestycji obronnych.



Mobilizacja

Od początku lat trzydziestych trwały także negocjacje związane z udzieleniem Polsce francuskiej pożyczki wojskowej. Ostatecznie we wrześniu 1936 roku polski budżet został zasilony 2,6 mld franków kredytu, który miał zostać spożytkowany na zakup francuskiego sprzętu oraz rozbudowę Wojska Polskiego. Układ parafowali głównodowodzący polską armią gen. Edward Rydz-Śmigły i czterech członków francuskiego gabinetu, w tym premier Leon Blum. Ze względu na brak czasu zrealizowano tylko część ambitnych założeń planu. Wybuch wojny przerwał proces modernizacji polskiej armii.

24 sierpnia 1939 roku marsz. Rydz-Śmigły ogłosił mobilizację częściową, która miała objąć wszystkich żołnierzy bez względu na wiek i stan zdrowia oraz rezerwistów do 40 roku życia. 30 sierpnia 1939 roku opublikowano obwieszczenia o powszechnej mobilizacji w dniu następnym. Już dwa dni później wybuchła wojna, która choć nie była dla Polaków zaskoczeniem, położyła kres nadziejom na utrzymanie pokoju.


Polecamy


Patronat


Recenzje